Cemil Meriç

1916, Hatay (Reyhanlı) — ✝ 1987

Cemil Meriç, Türk düşünce hayatının en özgün ve tartışmalı isimlerinden biridir. Doğu-Batı medeniyetleri arasında bağımsız bir düşünce çizgisi oluşturmuş, ideolojilere mesafeli durmuştur.

📚 6 kitap 📺 1 video 🗓️ 8 kronoloji 💬 3 alıntı
Tamamlanma: %65 · 2026-03-03

Cemil Meriç (12 Aralık 1916 – 13 Haziran 1987), Türk düşünce tarihinin en özgün isimlerinden biridir. Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde doğmuş, İstanbul Üniversitesi'nde Fransız Dili ve Edebiyatı öğrenimi görmüştür.

Meriç, Doğu ve Batı düşüncesini derinlemesine incelemiş, her iki geleneği de eleştirel bir gözle değerlendirmiştir. 'Bu Ülke', 'Umrandan Uygarlığa', 'Mağaradakiler' gibi eserleri Türk entelektüel hayatında derin izler bırakmıştır.

1955 yılında gözlerini kaybetmesine rağmen yazmaya devam etmiş, düşünce üretimini sürdürmüştür. İdeolojik kalıplara sığmayan bağımsız tutumu, onu döneminin en saygın ve tartışılan düşünürlerinden biri yapmıştır.

Eğitim Hayatı

Lisans (1940) İstanbul Üniversitesi — Fransız Dili ve Edebiyatı

Dergiler & Gazeteler

Hisar, Yeni İstanbul, Fikir ve Sanatta Hareket (1950-1980)

Yayınevleri

İletişim YayınlarıÖtüken Neşriyat

Üretim Dönemleri

Çeviri ve İnceleme Dönemi

1940–1965 · 3 eser

Batı düşüncesinden çeviriler ve incelemeler.

Büyük Denemeler Dönemi

1974–1987 · 5 eser

Bu Ülke, Umrandan Uygarlığa ve Mağaradakiler gibi başyapıtların yazıldığı dönem.

Düşünsel Çizgi

Meriç, Doğu ve Batı düşünce geleneklerini karşılaştırmalı olarak inceleyen, ideolojik kalıpları reddeden bağımsız bir düşünce çizgisi oluşturmuştur.

Erken Dönem (1940-1955)

1940–1955

Batı düşüncesi ve Fransız edebiyatı üzerine yoğunlaşma, çeviri çalışmaları.

Saint-Simon çevirisi

Olgunluk Dönemi (1955-1987)

1955–1987

Gözlerini kaybettikten sonra derinleşen düşünce üretimi. Doğu-Batı karşılaştırması ve ideoloji eleştirisi.

Bu ÜlkeUmrandan UygarlığaMağaradakilerKırk Ambar

Uzmanlık Alanları & Kavramlar

Uzmanlık Alanları

Doğu-Batı düşüncesiMedeniyet teorisiİdeoloji eleştirisiÇeviriEdebiyat eleştirisi

Temel Kavramlar

UmranUygarlıkİdeolojiAydın sorumluluğuMedeniyet

Vefatı

1987 — İstanbul'da vefat etti

Toplam 6 eser · Kronolojik sıralama (yeniden eskiye)

1990'ler

📖1992

Jurnal

Diğer

İletişim Yayınları · Meriç'in günlük notları. Ölümünden sonra yayımlandı.

1980'ler

📖1980

Ötüken Neşriyat · Geniş bir yelpazede düşünce notları ve eleştiriler.

1970'ler

📖1978

Ötüken Neşriyat · İdeolojik kalıpları sorgulayan, düşünce özgürlüğünü savunan eser.

📖1977

Ötüken Neşriyat · Doğu ve Batı medeniyetlerini karşılaştırmalı olarak ele alan eser.

📖1974

Bu Ülke

Deneme

İletişim Yayınları · Türkiye'nin düşünce ve medeniyet sorunlarını tartışan başyapıt.

1960'ler

📖1967

Ötüken Neşriyat · Saint-Simon üzerine inceleme ve çeviri.

Röportajlar

Köşe Yazarlığı

Hisar, Yeni İstanbul, Fikir ve Sanatta Hareket (1950-1980)

Akademik Görevler

Profesör — İstanbul Üniversitesi

Fransızca Öğretmeni — Elazığ Lisesi

Zaman Çizelgesi

🌟
1916Doğum

Hatay'ın Reyhanlı ilçesinde doğdu

🎓
1936Eğitim

İstanbul Üniversitesi'ne girdi

📺
1942Kariyer

Elazığ Lisesi'nde Fransızca öğretmenliğine başladı

1955Diğer

Gözlerini kaybetti

📺
1963Kariyer

İstanbul Üniversitesi'nde profesörlüğe başladı

📖
1974Eser

'Bu Ülke' yayımlandı

📖
1977Eser

'Umrandan Uygarlığa' yayımlandı

🕊️
1987Diğer

İstanbul'da vefat etti

Entelektüel Gelişim Dönemleri

Erken Dönem (1940-1955)

1940–1955

Batı düşüncesi ve Fransız edebiyatı üzerine yoğunlaşma, çeviri çalışmaları.

Saint-Simon çevirisi

Olgunluk Dönemi (1955-1987)

1955–1987

Gözlerini kaybettikten sonra derinleşen düşünce üretimi. Doğu-Batı karşılaştırması ve ideoloji eleştirisi.

Bu ÜlkeUmrandan UygarlığaMağaradakilerKırk Ambar

Üretim Dönemleri

Çeviri ve İnceleme Dönemi

1940–1965 · 3 eser

Batı düşüncesinden çeviriler ve incelemeler.

Büyük Denemeler Dönemi

1974–1987 · 5 eser

Bu Ülke, Umrandan Uygarlığa ve Mağaradakiler gibi başyapıtların yazıldığı dönem.

Alıntılar

"İdeolojiler, idrakimize giydirilen deli gömlekleridir."

— Bu Ülke (1974)

"Kitap, insanı insan yapan yegâne vasıtadır."

— Jurnal

"Aydın, toplumun vicdanıdır."

— Mağaradakiler (1978)

Kaynakça

Mahmut Ali Meriç, Cemil Meriç'in Dünyası (2004). İletişim Yayınları .

Bu sayfada bir hata mı var?

Hata Bildir